Hakuin
Mocht je de grote 
kalmte verlangen
bereid je dan voor 
om heldere parels 
te zweten...

Zenspreuk:
Drie hoedanigheden noodzakelijk voor 
oefening:
Groot vertrouwen.
Grote twijfel.
Grote inspanning.

Simone Weil
Hoop
Al schijnen onze 
pogingen tot aandacht jarenlang niets op te leveren, op een dag 
zal een licht dat er 
exact evenredig aan is, 
de ziel overspoelen.

Prof. Cheng Man Ch’ing
Over opgeven
Het is moeilijk doorzettingsvermogen 
te ontwikkelen als het ontbreekt. 
Het geeft niet hoe 
lang je hebt geoefend; 
als je opgeeft is het 
altijd hetzelfde.

Lew Welch
Ontdekking
Iemand wees het 
me aan en ik vond 
het zelf.

Krishnamurti
Geen doel
De beoefening van meditatie is geen middel 
om een doel te bereiken.
Het is zowel het middel 
als het doel.

Morihei Ueshiba 
The Art of Peace
Men heeft geen gebouwen of geld, macht of status nodig om de Kunst van Vrede te beoefenen. 
De Hemel is precies hier waar je staat, en dat is de plaats om te oefenen.

(Ueshiba is de grondlegger van Aikido, een Japanse krijgskunst)

Prof. Cheng Man Ch’íng 
Tijdverdrijf
Tijdens een les:
Als jullie niet oefenen, 
dan staan jullie hier 
je tijd te verdoen, 
en ik ook!

Meester Tang Wei
Resultaat
Als je één dag niet oefent, dan voel je dat.
Als je twee dagen niet oefent, dan kan ik dat zien.
Als je drie dagen niet oefent, kan iedereen het zien!

PUBLICATIES

‘Traditionele Yangstijl, 43 bewegingen’
Deel 1 van de vorm, stap voor stap getekend en beschreven.
12 pag. 1,50 Euro

‘De kunst van het oefenen’
Het is de bedoeling dat je als serieuze Tai Chi beoefenaar dagelijks de vorm loopt. Voor een westerling is deze discipline niet iets wat je zomaar komt aanwaaien, vandaar deze bloemlezing van uitspraken en teksten van oude meesters, leraren en eigen leerlingen. 48 pag. op briefkaartformaat. 2,50 Euro.
Omdat het boekje is uitverkocht vind je hieronder een aantal van de teksten:

Morihei Ueshiba 
The Art of Peace
Heb geen haast in je training, want het kost minstens tien jaar om je de basis eigen te maken en de eerste graad te bereiken.
Zie jezelf nooit als een alwetende, geperfectioneerde meester: je moet doorgaan met dagelijks te oefenen met je vrienden en studenten en vooruitgang boeken

Alles met mate
De enthousiaste leerling vraagt aan zijn oude Meester: Meester, hoe lang duurt het eer ik de kunst van Tai Chi machtig ben?
De Meester: Als je elke dag oefent, duurt het twintig jaar.
De leerling: ..en als ik nou twee keer zoveel oefen?
De Meester: Dan duurt het twee keer zo lang….


Lao Tse
Beginnen
Bereid het moeilijke voor vanuit het makkelijke.
Een heet bord soep begin je aan de rand.
De moeilijkste dingen ter wereld beginnen heel makkelijk;
De grootste dingen beginnen heel klein.
De wijze onderneemt geen grote dingen.
Hij die veel belooft is zelden veelbelovend.
Hij die alles licht neemt krijgt het zwaar te verduren.
De wijze verwacht overal moeilijkheden en ondervindt ze nergens.


Marrie
De beste start
Ik zet ’s morgens al vroeg de wekker en ga beneden Tai Chi doen. Meestal staan de katten dan al voor de balkondeur te krijsen dat ze erin willen. Lekker laten staan- ik doe m’n Tai Chi. Ik kruip vervolgens met een vers bakje koffie weer in bed om een tarotkaart voor de komende dag te trekken en te mediteren.
Voor mij als mens met een ‘ochtendhumeur’ is dit de allerbeste start die ik kan bedenken.
De Tarot-kaart + meditatie doe ik sinds een jaar of tien en is ingeslepen in mijn systeem. Met de Tai Chi lukt dit steeds beter, vooral nu ik ook de muziek heb die we tijdens de les gebruiken.
(Marrie is 42 jaar en werkende moeder van twee zoons van 12 en 14 jaar.)


Chen Yen- Lin
Het leren van de vorm
Tegenwoordig beginnen de leerlingen met het leren van de dertien houdingen van Tai Chi Chuan en leren ze vervolgens relatief snel. Vaak hebben deze studenten na drie a vier maanden oefenen de vorm afgerond en denken dat ze alles kennen wat er van Tai Chi Chuan te leren valt. Ze maken zich er niet druk om, dat Tai Chi Chuan met veel moeite gedurende een langere tijd door onze voorouders ontwikkeld werd, dus hoe is het dan mogelijk dat beginnelingen in drie a vier maanden alles kunnen leren?
De bedrieglijkheid van dit standpunt wordt duidelijker wanneer we de methoden onderzoeken, die oorspronkelijk gebruikt werden om Tai Chi Chuan te onderrichten als een martiale kunst. De cursus zou beginnen met Ma Pu, de ruiterstand, die de soliditeit en het wortelen in de benen leerde, voor op zijn minst een maand en vaak langer dan een jaar. Nadat de studenten geleerd hadden stevig te staan, konden ze doorgaan naar de houding Til de Hand Op, die minstens een maand werd geoefend, om te leren hoe het ene been leeg te maken en het andere te wortelen.
Na te demonstreren deze beide houdingen effectief te kunnen gebruiken, zou elk van de dertien houdingen op zich, en al de toepassingen ervan, worden doorgenomen. Elke houding zou opnieuw worden bestudeerd voor minstens een maand. Dan pas zouden de studenten doorgaan met het leren van de gehele vorm.


Lao Tse
Tao Te King
Een studie volgen is leren.
Tao volgen is afleren.
Afleren
En nog eens afleren, Tot je niet-doen bereikt.
Door niet-doen blijft niets ongedaan.
De wereld geeft zich altijd gewonnen aan niet-doen.
Met doen krijg je dat niet gedaan.

Lydia
Ruimte in mijn hoofd
Doordat ik mij onafhankelijk en zelfstandig bezighoud met kunst & omstreken, en alleen woon, ben ik volledig vrij in mijn dagindeling. Nu klinkt dat misschien heel vrij en blij, maar het is ook lastig.
Wanneer doe ik wat, waarom, voor wie en dergelijke levensvragen duiken makkelijker op dan bij iemand met een regulier bestaan! Wat regelmatig voorkomt is dat ik ’s morgens mijn kop gelijk vol met drukte heb: wat ga ik doen, in welke volgorde, wat moet, wat hoeft niet, waar ga ik heen, wie wil ik spreken, gelijk aan de gang of eerst…
Om nu wat meer rust en ruimte in dat overvolle hoofd te krijgen is daar de Tai Chi!
Na de koffie en me aangekleed te hebben eerst eens even oefenen alvorens de dag te beginnen.
Ik besteed er niet eens zoveel tijd aan; meestal doe ik de vorm een paar keer, maar doordat je alle aandacht in het hier en nu moet hebben, heeft het een rustgevende en verkwikkende werking.
Ik heb gemerkt dat de vorm makkelijker en de bewegingen logischer worden als ik me tot een denkbeeldige tegenstander richt. Soms heb ik de smaak te pakken en dan ga ik wat langer door, waarbij ik dan achtereenvolgens mijn aandacht richt op verschillende facetten: voeten, buik, romp, handen, hoofd en natuurlijk de ademhaling. Dat vind ik het moeilijkste, om ontspannen te blijven ademen, en ik merk dat ik al snel in een strak in & uitschema terechtkom, wat ik heb overgehouden aan de beoefening van qi gong, waar ik zo’n 8 jaar geleden mee begonnen ben. (qi gong is verwant aan Tai Chi; het zijn gezondheidsoefeningen uit het oude China. Het stromen van de ki –de levensenergie- wordt bevorderd door middel van concentratie, visualisatie, beweging en ademhaling). 
Mijn toenmalige lerares Wang Yan raadde mij al aan Tai Chi te gaan doen. Ik dacht: ach, dat kan altijd nog, als ik 50 ben of zo… 
Zo gedacht, zo gedaan, en in ben er net zo enthousiast over als ik bij mijn ontdekking van de qi gong was. Lian is dus voorlopig nog niet van me af! 


Leonard Cohen 
Voor de onvolmaakte
Luid de klokken die nog kunnen luiden
Vergeet je volmaakte gift
Alles heeft een barst
Zo valt het licht binnen. 


Dana
Daily bread
Tai Chi Chuan has added an extra dimension to my lifestyle and I’d like to share the experience with those who know or don’t know about what Tai Chi can do.
One evening each week, I spend about 45 minutes with 6 other classmates and my instructor, Lian Ong, to learn breathing, stretching, and movement techniques associated with Tai Chi.
Every evening before going to bed, I spend 10 – 15 minutes doing stretching and rotating exercises. When I rise the next day I combine the stretching and rotating exercises with the Tai Chi form which lasts about 30 minutes. I shower, eat breakfast and continue my daily routine, which includes working eight hours in the hospital operating room. 
If I miss my morning Tai Chi routine, I notice how much longer it takes me to be mentally clear and sharp after waking up. If I skip my exercise routine for a week or more, my body becomes sluggish and I begin to feel very lazy.
Since I started praticing Tai Chi eight years ago, I feel less stressed and more relaxed in my wakening hours. I fall into sleep much quicker and deeper than before I did Tai Chi. I also notice a greater sense of balance in the way I move my body and in how I manage my thoughts.
My energy level is higher than it was two years ago, and I’ve had less appetite for in-between-meal snacks such as candy, chips and other junk foods. I find that the more I Tai Chi, the more my body craves the exercises. 
Now that I’ve reached 56 years, my body can use all the help it can get to stay active and remain healthy. As long as I keep feeling the benefits from such a simple routine, Tai Chi Chuan will continue to be my daily bread.


Meester Huang Xingxian
Over hoe vaak de vorm te oefenen
Het belangrijke principe is gematigdheid. In de eerste plaats moet de techniek die geoefend wordt juist zijn. Sommige mensen zeggen dat je de hele vorm dagelijks tien keer moet doen, terwijl de hele vorm ongeveer 25 minuten duurt. Zij richten zich enkel op kwantiteit en verspillen chi en energie. Dit is in tegenspraak met de basisprincipes van Tai Chi en leidt alleen maar tot zweten en gewichtsvermindering. Het is niet gunstig voor de ontwikkeling van de interne kracht, de interne organen of in het algemeen voor het interne lichaam. Grootmeester Cheng Man Ch’ing heeft gezegd: ’Ik beoefen het in beweging brengen van de interne kracht en chi door middel van de 37 basisbewegingen elke dag. Een keer de vorm doen duurt slechts 7 minuten’.Teveel of te weinig oefenen is afhankelijk van of er juist geoefend wordt of niet. Met gebruikmaking van mijn ervaring en het volgen van mijn oefentechniek, moedig ik leerlingen aan iedere ochtend en avond ongeveer 5 minuten te besteden aan het steeds herhalen van een enkele houding of beweging. Verdeel die beweging in 2 delen.
De leerlingen die dit doen slagen over het algemeen.


Prof. Chen Wei-Ming
Meesterschap
Vraag:Als ik meesterschap nastreef in Tai Chi, hoe moet ik dan oefenen?
Antwoord:Vijf punten zijn van essentieel belang:
1. Je moet erin geloven en geen moment van twijfel toelaten.
2. Heb je eenmaal een leraar gekozen, respecteer hem en dat wat hij onderwijst.
3. Zonder doorzettingsvermogen kun je niets bereiken.
4. Wees geduldig. Als vijf jaar oefenen niet genoeg is, maak er dan tien van, als tien jaar niet genoeg is, maak er dan twintig van. Wanneer je niet uitzonderlijk goed bent, zul je waarschijnlijk niet erg snel slagen, maar met heel veel geduld zul je uiteindelijk toch je doel bereiken.
5. Je moet bescheiden zijn. Zelfs wanneer je iets bereikt hebt, wees niet trots. Iedere vechtkunst is uniek. Om te kunnen leren moet je bescheiden zijn en pas dan kun je jezelf en anderen kennen. Laat trots niet de oorzaak zijn van je falen.


John Lash
Uit: The Tai Chi Journey
De Tai Chi persoon laat zich niet ontmoedigen door welke taak dan ook, die in zijn bestemming ligt, of hij zou allereerst al niet aan de Tai Chi reis begonnen zijn.
Hij beseft dat de eerste stap de belangrijkste is, want het is de basis waar alle verdere ontwikkeling op rust. Hij gaat verder door zijn aandacht te richten op iedere achtereenvolgende volgende stap, zonder zich te bekommeren om het eindresultaat van zijn akties. Hij doet eenvoudigweg wat zijn natuur van hem vraagt.
Het gaat om het proces, niet om de resultaten. 



Wang Tsung-yueh
Tai Chi Chuan Lun *)
Begrip komt niet plotseling zonder lange tijd van oefening.
Bewaar kennis als een verborgen schat
En blijf er altijd mee bezig
Geleidelijk aan kun je doen wat je wilt.
Aanvankelijk gaat het erom jezelf op te geven 
om anderen te volgen.
De meeste mensen laten bij vergissing het nabije liggen
om het verre te zoeken.
Men zegt: ‘Dit maar even te missen doet mijlen afdwalen.’
De beoefenaar moet zorgvuldig studeren.
Dit is de Lun. 
*) Lun= verhandeling, opvatting


Li I-yu
Hoofdzaken uit de Beoefening van de Vorm
Het dagelijks oefenen van de vorm is de manier van oefenen om jezelf te kennen.
Wanneer je begint te oefenen, vraag jezelf dan eerst af: ‘heeft mijn hele lichaam de Tai Chi principes gevolgd of niet?’
Wanneer één plekje niet volgde, corrigeer dit dan onmiddellijk.
Daarom streven we bij het oefenen van de vorm naar een langzaam tempo en niet naar snelheid.


Peter Ralston
Over oefenen
Uit:“Cheng Hsin. The Principles of Effortless Power” van Peter Ralston 
“Als ik terugkijk, kan ik zien dat er een enorme mate van discipline was. Ik kan dat alleen maar zien door terug te kijken, omdat het toen het enige was wat ik kende, en voor mij was het gewoonweg mijn normale leven.
Ik stak een ongelofelijke hoeveelheid tijd, concentratie en energie in mijn studie (van de krijgskunsten) wat de meeste mensen nooit zullen kennen. Ik werkte er dag en nacht aan, niet alleen fysiek, maar ook door contemplatie en schrijven. (…)
Ik trainde minimaal vijf uur per dag fysiek en daarbovenop gaf ik soms nog les. De rest van de dag waren mijn vriend en ik bezig, bijvoorbeeld een hele morgen oefenen op de binnenplaats, dingen uitproberen en praten.”
Tijdens een workshop vertelde Peter eens hoe hij Bagua*) oefende, achter in zijn tuin. Op een gegeven moment merkte hij dat het lopen onhandig werd, omdat de grond uitgesleten raakte in een cirkelvorm. Hij besloot domweg door te oefenen. Uiteindelijk had hij na verloop van weken een cirkel van zo’n 10 cm. diep in de grond uitgesleten.
Later schreef hij in ‘Reflections of Being’:

Unsought in the Heart: 
The true measure of a person seems to lie in the standard of their conscious and free emotional relationship to others.
It is not found at all in their beliefs, their opinions, or their judgements.
It is not found in their filisophy, their intelligence, their skills, or abilities.
It is nor found in their type, their make-up, or their particular temperament.
Rather, it is in their true intention, their presence with others, and their emotional orientation to the truth.

*) Bagua is een aan Tai Chi aanverwante stijl, waarbij je in acht stappen een cirkel loopt, terwijl je ondertussen allerlei technieken doet. 


Al Huang
Tai Chi is geen kunstje
Als we aan het werk zijn, gebruiken we de vorm als een leidraad. Het is iets om mee te werken, niet iets om te leren om er mee te pronken. De vorm is een proces wat je ontwikkeling dient, niet een versiering, een kunstwerkje dat je koopt en meeneemt en aan je muur hangt. Je kunt ervan genieten, maar het is niet echt van jou, het is nog steeds iets buiten jou.Ik hoop niet dat je een serie bewegingen mee naar huis neemt, zodat je kunt zeggen: ‘Ik ben naar een workshop geweest en nu ken iets wat Tai Chi heet’.
Als je echt Tai Chi leert, komt het zo natuurlijk uit je lichaam voort, dat het lijkt alsof je het ter plekke verzonnen hebt. Je begint en je eindigt zonder dat je zelfs weet dat je het gedaan hebt.Het vraagt jaren van oefenen om dit te bereiken. Er bestaat geen onmiddellijk succes.
De ware discipline is iets waar je mee leeft en wat een doorgaand iets wordt, een manier van leven. 


Lian
Opgaan in de natuur
Chen Man Ch’ing, de legendarische Meester met de lange bakkebaarden heeft ooit drie niveaus omschreven die je als Tai Chi-beoefenaar kunt bereiken: Mens, Aarde en Hemel. Je kunt testen of je het Mens-niveau bereikt hebt, door in de natuur te oefenen. Als dieren niet verstoord raken en zwermen vogels niet opvliegen, dan heb je dat niveau bereikt. Dat sprak me altijd erg aan, een worden met de natuur.…
Toen ik zo’n paar jaar Tai Chi deed, deed ik ’s zomers dagelijks de vorm in het park voor mijn flatje. Ik had daar zo mijn ‘eigen’ plekje; een groot grasveld met een hoge beukenhaag eromheen. Naar stadse begrippen een mooi stuk jungle. Helaas, op een dag was er een soort puzzeltocht van de nabijgelegen kleuterschool. Ik werd omzwermd door peuters, moeders en juffen die de meest spannende dingen deden, maar me toch wel behoorlijk afleidden. Ik besloot me dieper in de wildernis terug te trekken. Iets verderop was een ongeordende verzameling struikjes, ik kroop daartussen en begon de vorm opnieuw, zo goed en kwaad als dat ging tussen de takken en takjes. Langzaam aan kwam ik er weer in, in het Tai Chi gevoel. Dankbaar dacht ik juist dat er toch niets boven oefenen in de natuur gaat, toen plotseling de takken uiteenweken. Voor mij stond een hummeltje met open mond. Haar ogen groot als theeschoteltjes, handjes in elkaar geslagen; ze keek verrukt. Ik stond juist op een been om een hoge trap te geven en had die dag mijn legendarische paarse geval aan, een enorm wijde pofbroek + dito bloes, ik geef toe, het moet geen alledaags gezicht geweest zijn, toch begreep ik niet zo goed waar ik de opwinding van het kleine meisje aan te danken had. 
Mijn mond begon ook al open te zakken, toen de hummel zich omdraaide en wegrende, luidkeels roepend: “Juf! Juf! Ik heb de kabouter gevonden!!! ”Ik begreep ineen hoe een zwerm opvliegende vogels zich voelt. Ik ben maar naar huis gegaan...


I Tjing (het Boek der Veranderingen)
Heng/ de Duurzaamheid
(boven Tsjen, het opwindende, de donder beneden Soen, het zachtmoedige, de wind
Het benedenste trigram wijst op zachtmoedigheid van binnen, het bovenste op beweging van buiten. HET OORDEEL
Welslagen. Geen blaam. Bevorderlijk is standvastigheid. Bevorderlijk is het, een plaats te hebben, waar men heen kan gaan.
De duur is een toestand welker beweging niet door belemmeringen wordt uitgeput. Het is geen toestand van rust: stilstand zonder meer is achteruitgang. De duur is veeleer een in-zich-gesloten, en daarom zich steeds vernieuwende, volgens vaste wetten zich voltrekkende beweging van een georganiseerd, hecht geïntegreerd geheel, waarbij op elk einde een nieuw begin volgt. Het einde wordt bereikt door de beweging naar binnen: het inademen, de systole, de concentratie. Deze beweging gaat over in een nieuw begin, waarbij de beweging naar buiten is gericht: het uitademen, de diastole, de expansie. Zo hebben de hemellichamen hun vaste banen aan de hemel waardoor ze voortdurend licht kunnen geven. De jaargetijden wisselen en volgen elkaar op volgens een vaste wet, daardoor kunnen zij een duurzaam effect teweeg brengen. Zo legt ook de man, die een roeping te vervullen heeft, een duurzame zin in zijn levensweg, en daardoor wordt de wereld gevormd.
HET BEELD
Donder en wind: het beeld van de duurzaamheid. Zo staat de edele vast en hij verandert zijn richting niet. De donder rolt en de wind waait. Beide zijn uiterst bewegelijke grootheden, oppervlakkig bezien het tegendeel van ‘duur’. Maar hun tevoorschijntreden en afnemen, hun komen en gaan geschiedt volgens duurzame wetten. Zo berust de zelfstandigheid van de edele ook niet op starre onbewegelijkheid. Hij gaat altijd mee met de tijd en verandert met deze. Het duurzame is de vaste richting, de innerlijke wet van zijn wezen, die al zijn handelingen bepaalt.
Te haastig duurzaamheid verlangen, brengt altijd onheil. Iets duurzaams laat zich alleen gaandeweg, door lange arbeid en nauwgezet nadenken tot stand brengen. 
'Als men iets wil samendrukken, moet men zich eerst behoorlijk laten uitzetten’, zegt Lau Tse. Wie te veel opeens verlangt, struikelt over zichzelf. En omdat hij teveel wil, gelukt hem ten slotte helemaal niets.
Zo hebben de hemellichamen hun vaste banen aan de hemel waardoor ze voortdurend licht kunnen geven. De jaargetijden wisselen en volgen elkaar op volgens een vaste wet, daardoor kunnen zij een duurzaam effect teweeg brengen. Zo legt ook de man, die een roeping te vervullen heeft, een duurzame zin in zijn levensweg, en daardoor wordt de wereld gevormd. 


Stefan 
Een vrije ochtend 
8.55
Net als ik op het punt sta het winnende doelpunt te scoren loopt de wekker af. Ik voel naast mij. Mijn hand raakt het waterglas, tast verder en vind het kleine zwarte wekkertje. Met een kleine tik eindigt het irritante gezoem. Mijn andere hand schuift onder het dekbed naar de lege, nog warme plek. Ze is al weg. Ik zucht. Mijn vrije dag is begonnen. Even geen werk, geen collega’s met dringende vragen die ze zelf zouden moeten kunnen oplossen, geen briefjes met karweitjes die nog komen, afspraken die verzet moeten worden en niet te vergeten de ellenlange vergaderingen. Waarom is het nodig dat iedereen zijn mening moet verkondigen, al is die bijna hetzelfde als die van de voorganger? Wat is het dat mensen daar hun zelfrespect aan ontlenen; ik praat dus ik besta. 
Ik schud de slaap uit mijn hoofd. De wekker is nog maar net afgelopen en ik ben al weer druk in mijn hoofd. Niemand om me afleiding te bezorgen. Ik ben alleen vanochtend en vandaag ga ik opnieuw beginnen met oefenen. Zelfdiscipline, daar gaat het om. Zal ik nu meteen …? Ik aarzel, maar besluit eerst naar de badkamer te gaan.
9.10
Ik sta onder de douche en was mijn haar. Nieuwe shampoo, lekker geurtje, geen gehaast. Ik speel met de waterstraal, verzet de douchekop met zijn vijf standen. Nou ja, vijf, twee doen het er al niet meer. De kop moet ontkalkt worden, misschien heb ik daar straks wel even tijd voor. Ik verdraai de thermostaatkraan, probeer uit wat ik nog net kan verdragen wanneer ik de knop richting koud draai. Het effect laat een paar seconden op zich wachten, dan schreeuw ik het uit, van afschuw en van genot.
9.35
In het keukenkastje vind ik witbrood, ik rooster enkele plakjes en besmeer ze dik met roomboter en aardbeienjam. Ik ontbijt met de krant. Vandaag alleen de koppen van het serieuze nieuws snellen, daarna de rest lekker uitgebreid. In Australië is een onderzoek gedaan naar het rijgedrag van de verschillende sterrenbeelden. De stieren en de vissen komen er als slechtste chauffeurs uit. Ik denk aan Marga en lach hardop. Ik heb het altijd al geweten.
Ik veeg met het laatste stukje toast mijn bord schoon. De krant heb ik uit. Koffie? Nee, nog even wachten. Is het dan nu de juiste tijd? Met een volle maag? Ik heb eigenlijk geen zin. Eerst maar eens kijken of er post is. Ik trek mijn schoenen aan en loop naar de brievenbus. De buurman is ook buiten, hij veegt de bladeren van zijn grasveld. Zou ik eigenlijk ook moeten doen. Ik laat de gedachte gauw varen, binnen een dag ligt de tuin toch al weer vol.
Ik schiet hem aan, maak een praatje over het weer, informeer naar het welzijn van zijn hond, een klein vals kreng, waarvan ik stilletjes hoop dat hij een dezer dagen een ongeluk aan zijn stembanden zal krijgen. De buurman klaagt over de hoge bomen voor onze huizen, al dat blad in de herfst en de winter. Zou de gemeente ze niet kunnen kappen en er van die leuke kleine boompjes neerzetten? Ik zeg dat me dat geen goed plan lijkt en loop met de post terug naar huis. Een giro, die ik niet open, een brief van het waterschap, een verkapte reclame voor pensioenen, niks leuks. 
10.25
Dan eerst maar een bakje koffie. De telefoon gaat Ik loop naar het toestel en kijk op de nummermelder. Mijn oma. Zal ik wel of niet? Je mag blij zijn dat je op jouw leeftijd nog een oma hebt, zegt een stem in mijn hoofd. Dat is ook zo, het is een schat van een mens, maar ze is altijd erg lang van stof. Zo ook vandaag. Na een tijdje is de koffiekan leeg en zit mijn hoofd vol met verhalen over familieleden, gestorven of nog niet. 
10.55
Ik verschoon de kattenbak. De poes komt nieuwsgierig kijken en bedelt om wat lekkers. Haar etensbakje is leeg. Ik zoek in de kast, geen zak met voer meer te vinden. Ik baal. Meestal doet Marga de boodschappen, maar nu kom ik er niet onderuit. Ik maak een lijstje en stap op de fiets. Het is gelukkig droog.
11.40
Als ik de boodschappen wegberg bedenk ik dat er geen kaas meer is en ook de melk is op. Ik vloek binnensmonds. Eigenlijk zou ik nu moeten beginnen, maar dan gaat de deurbel. Als ik opendoe zie ik twee heren van middelbare leeftijd staan, een tijdschrift in de hand. Vermoeide koppen, zorgvuldig geschoren. Met een irritant opgewekte stem vraagt nummer een of ze even met mij mogen praten. De ander kijkt me alleen maar aan, een droeve blik in de ogen, een glimlach om de mond. Ik zeg ze zo beleefd mogelijk dat ik geen behoefte heb aan een conversatie over het geloof. Ze prijzen nog een foldertje aan en gaan dan op weg naar de volgende afwijzing. Met een mengsel van bewondering en irritatie sluit ik de deur. Had ik maar wat van hun doorzettingsvermogen en was mijn levensvisie maar zo beperkt. Heerlijk lijkt me dat af en toe.
11.55
Als ik nu niet ga oefenen hoeft het niet meer, over een half uur moet ik op de fiets zitten. Ik zet een kopje op het aanrecht, haal de poes aan, pak mijn tas in, geef de planten boven water en ga klaar staan. Het is zover. Tijd voor Tai-Chi.
12.15
Heerlijk. Waarom heb ik dit niet eerder gedaan? Ik beloof mezelf dat ik dit voortaan elke dag ga doen.